Pobieranie świadczenia z ZUS (renty rodzinnej) mimo przerwy w nauce.

Zmiana nazwiska po rozwodzie – nowy termin, procedura
9 grudnia 2025
Do kancelarii zgłosił się student, który otrzymał wezwanie na przesłuchanie w sprawie wyłudzenia świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a postawiono mu zarzut z art. 286 § 1 k.k. Jak się okazało, student miał dwie kilkumiesięczne przerwy w nauce z uwagi na podjęcie pracy oraz zmianę kierunku studiów. Klient był bardzo zdziwiony, gdyż twierdził, że nie miał świadomości, iż spoczywał na nim obowiązek informowania ZUS-u o okolicznościach, które wpływają na wypłatę świadczenia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przesyłając decyzję o przyznaniu renty rodzinnej wysłał do klienta decyzję wraz z pouczeniem, z którego wynikał obowiązek informowania o każdej przerwie w nauce, która powoduje wstrzymanie wypłaty świadczeń za dany okres. Klient kancelarii był młodą osobą, nie mającą wiedzy prawniczej i nie zdającą sobie sprawy z tego, jakie konsekwencje wynikały z niezastosowania się do pouczeń. Niestety zgodnie z łacińską paremią prawniczą „Ignorantia iuris nocet” - „nieznajomość prawa szkodzi.” Oznacza to, że nikt nie może powoływać się na nieznajomość obowiązujących przepisów prawa, aby usprawiedliwić swoje działanie, a prawo zakłada, że każdy obywatel zna prawo.
Po pierwsze, w tego typu sprawach niezwykle istotne jest ustalenie czy w ogóle sprawca otrzymał decyzję wraz z pouczeniem, z którego wynikał obowiązek informowania ZUS. Organ postępowania przygotowawczego musi wykazać, że dana osoba miała zamiar wprowadzenia ZUS-u w błąd, czyli działanie z winy umyślnej z zamiarem bezpośrednim. Ustawa wymaga, aby zachowanie sprawcy było ukierunkowane na określony cel, którym w przypadku oszustwa jest osiągnięcie korzyści majątkowej. Zamiar bezpośredni winien obejmować zarówno cel, jak i sam sposób działania zmierzający do zrealizowania tego celu.

Co grozi za pobieranie renty rodzinnej mimo przerwy w nauce?

Zgodnie z treścią przepisu art. 286 § 1 k.k. „Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.”

Orzecznictwo sądów powszechnych w sprawach wyłudzeń jest niezwykle bogate. „Przypisując sprawcy popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k., należy wykazać, że obejmował on swoją świadomością i zamiarem bezpośrednim (kierunkowym) nie tylko to, że wprowadza w błąd inną osobę (względnie wyzyskuje błąd), ale także i to że doprowadza ją w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem - i jednocześnie chce wypełnienia tych znamion.” (Wyrok SN z dnia 14 stycznia 2004 r., IV KK 192/03).
Sankcja karna jest surowa, ale w niektórych przypadkach linia obrony będzie polegała nie na dążeniu do uniewinnienia, a na tym, aby przekonać sąd do uznania czynu sprawcy za wypadek mniejszej wagi i na tej podstawie przeforsowania kary grzywny lub ograniczenia wolności. Zgodnie z § 3 ww. przepisu prawnego „W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”

Jeśli chcesz skorzystać z pomocy profesjonalisty, masz dodatkowe pytania dotyczące powyższej tematyki – skontaktuj się z Kancelarią Adwokacka Adwokat Elżbieta Piskorska w Lublinie, ul. Lipowa 18/71.